[III-c]

 

HomeIntroducciónTexto LatinoTexto EspañolFicha

carlos.cabanillas@edu.juntaextremadura.net

[I][II][III][IV][V][VI][VII][VIII][IX][X][XI][XII][XIII][XIV]
[III-a][III-b][III-c][III-d][III-e][III-f][III-g]

Texto latino

          Hiemare. Plinio, en libro 19, cap. 4: Dequoquunt alii aquas, mox et illas hiemant el mismo, en el lib. 9: Hiemato lacu.

          Hiulco. Catulo a Manlio: Quum grauis exustos aestus hiulcat agros.

          Iaceo. Virgilio: Iacet extra sidera tellus, donde se sobreentiende se o iacere, como en iacent sub arbore poma y es que no existe nada que no se haga, y si se hace, algo hace. Mira sedeo y sto.

          Ignosco tibi se sobreentiende peccatum, como sucede en indulgeo Ciceró n: Hanc culpam ei facile ignoscamus Plauto, en Amphitrió n: Velatis manibus orant, ignoscamus peccatum suum Propercio, en libro 2: Iupiter, ignosco caetera furta tua Virgilio, en 4 de Geó rgicas: Ignoscenda quidem, scirent si ingoscere Manes el mismo, en Culex: Paruum si Tartara nossent peccatum ignouisse Quintiliano, en las Declamaciones: Ignoscite malorum periculorum motus, ingoscite humana discrimina Ovidio, en el libro 1 del Arte: Vitioque ignoscitur omni.

          Illuceo. Plauto, en Bacchides: Vulcanus, Sol, Dies, Luna, Dii quatuor scelestiorem nullam illuxere alterum. Mira luceo.

          Illudo. Virgilio, en Eneida 9: 1, uerbis uirtutem illude superbis Terencio: Satis superbe illuditis me el mismo, en Andria: Pene illusi uiam flliae.

          Impendeo. lmpendet tibi calamitas, donde se sobreentiende se, como ocurre en Nox praecipitat y en uer appetit. Tambié n decimos: Impendet homines mors Terencio, en Phormio: Ita nunc imparatum subito tanta te impendent mala.

          Imponere, con el significado de fallere, dicen que es un verbo neutro. Es mejor lo que dice el autor de un prontuario de la lengua latina: dice, en efecto, que falta impositionem. A mí me parece que falta clitellam. Mira en el capí tulo de la elipsis clitella.

          Incubare. Cuando se aplica a las aves, falta oua de ahí la frase oua incubantur Plinio, libro 2: Quod si una natura omnes incubaret.

          Incumbo. Salustio, en Historias 3, segú n la cita de Frontó n: Vt sustinere corpora plerique nequeuntes arma sua quisquis instans incumberet el mismo: Verbo incumbit illam rem.

          Indigeo. Mira egeo Varró n, libro 1, cap. 31: A quo, quod indigent potum, poma dicta esse possunt y es que, como dice Turnebo, los troncos viejos absorben el agua.

          Indulgeo tibi. Se sobreentiende indulgentiam o peccatum Marcial: Indulgent patientiam flagello Tá cito, libro 1: Cunctaque quae Germanicus indulserat Juvenal: Sese indulsisse tribuno Lucilio, segú n cita de Nonio: Tu qui iram indulges nimis Afranio, segú n la cita del mismo: Male merentur de nobis heri, qui nos tantopere indulgent in pueritia Suetonio, Domiciano: Exilium indulsit en la misma obra: Vt damnatis liberum mortis arbitrium indulgeatis el mismo, en Claudio: Quum essedario indulsisset rudem Erasmo no entendió estas palabras y por eso dice en sus anotaciones a Suetonio: " Aquí está indulsisset por amisisset a no ser que pensemos que hay un error del tipó grafo y que haya que enmendar Manumisisset" Apuleyo, en 5 de Asno: Indulge fructum et tibi deuotae animam recrea Petronio, el á rbitro de la elegancia: Nec diu tamen lachrymae indulsit Macrobio, en Satumalia 1: Feriae quas indulget magna pars mensis Iano dicati Terencio, en Eunuco: Nimis me indulgeo a propó sito de este texto dice Donato: " Debe decir mi así decí an los antiguos lo que para nosotros es mihi" en otro sitio: Te indulgebant, tibi dabant. Mira ludo e ignosco.

          Inire uiam. Mira eo.

          Ingredior. Un adagio es ingredi Ionium.

          Inflare sonum, inflare tibias, uela, calamos y semejantes son frecuentes y calami inflantur.

          Ingemo. Mira gemo.

          Inseruire alicui. Se sobreentiende seruitutem. Plauto pone otros acusativos junto a este verbo en Mostelaria: Si illum inseruibis solum en la misma comedia: Non est meretricum unum inseruire amantem Ciceró n: Nihil est a me inseruitum temporis causa Plauto: Matronae est unum inseruire amantem. Mira seruio.

          Insanio. Plauto: Ne hilarem insaniam insanias Horacio, en Sá tiras, 2: Huic ego uulgum erron similem cunctum insanire docebo Propercio 2: Lynceus ipse meus feros insanit amores Horacio: Quam me stultitiam insanire putas?: así lee este texto Lambino. Mira furere.

          Insuesco. Horacio, en Sá tiras, 1: lnsueuit pater optimus hoc me, ut fugerem este texto ha sido mal leí do por Lambino, en contra de lo que dice toda la tradició n yo estoy de acuerdo con Turnebo, en el libro 30, cap. 19 Horacio, Sá tiras, 2, 2: Qui pluribus assuerit mentem corpusque Columela, libro 6: Maxime tamen habetur salutaris amurca, si tantumdem aquae immisceas et ea pecus insuescas el mismo, en libro 11: Atque ubi ceperunt aliquod incrementum habere, sic insuesci debent, ut in id etc. Mira consuesco.

          Insulto. Tá cito, 4: Qui nunc patientiam senis et segnitiam iuuenis iuxta insultet Salustio: Multos a pueritia bonos insultauerat así cita Servio, en el comentario al libro 9 de La Eneida Terencio, en Eunuco: Nae tu istas faxo calcibus insultabis frustra.

          Insisto. Virgilio, 6: Nulli fas casto sceleratum insistere limen a propó sito de este texto dice Servio: " Decimos insisto illa rem, y no illi rei los que dicen insisto illi rei se dejan engañ ar por el giro insto illi rei" . Ciceró n, en 3 del Orador: Quonam igitur modo tantum munus insistemus Plauto, en Soldado: Insiste hoc negotium sapienter el mismo, en Cautivos: Proinde omnes itinera insistant sua el mismo, en Soldado: Quam iam insistas uiam Terencio, en Eunuco: Quem perconter? quam insistam uiam? Estacio, en libro 2: Summisque insistitur astris.

          Insto huic rei. Se sobreentiende operam o instare Virgilio, 8: Parte alia Marti currumque rotasque uolucres instabant.

          Interdico tibi ludum. Nadie negará que se trata de un verbo activo Suetonio, en Domiciano: Interdixit histrionibus scenam Livio, en libro 34: Foeminis dumtaxat usum purpurae interdicemus? Y cuando se dice, de forma absoluta, praetor interdixit o interdixit illi aqua et igni, falta interdictum, de forma que serí a: Praetor interdixit illi interdictum ab aqua et igni, o de aqua et igni Plinio, libro 39, cap. 1: Interdixit tibi de medicis Ciceró n en la defensa de Cecina: Praetor interdixit de ui hominibus armatis. Tambié n se dice: Interdixit illi aquam et ignem Ciceró n, en la defensa de su casa: Velitis iubeatis, ut M. Tullio aqua et ignis interdicatur. Que falta interdictum o interdicere lo indica el siguiente texto de Ciceró n, del libro sobre la vejez: Vt quemadmodum nostro more male rem gerentibus patribus bonis interdici solet Plinio, Epí stola 76: Carent enim togae iure, quibus aqua et igni interdictum est Ciceró n, 1 de Sobre los lí mites: Sed id neque feci adhuc nec mihi tamen ne faciam interdictum puto. Voluptatem interdicere: Horacio, en Epí stola 1: Cui sic per uim est interdicta uoluptas Ovidio, en 10 de Metamorfosis: Spes interdictae.

          Interest. Mira el cap. 5 del lib. 3.

          Inuideo tibi uestem y coeli te regia nobis inuident son frases muy conocidas. Ciceró n: Inuidetur enim commodis hominum ipsorum el mismo: Quia non modo non inuidetur, sed etiam fauetur Ovidio, en Epí stolas: Troadas inuideo a esta construcció n de Ovidio se asemeja el siguiente texto de Horacio, del Arte: Cur ego acquirere pauca, si possum, inuideor Ciceró n, en Tusculanas 5, recoge la siguiente cita de Accio, en Menalipe: Florem quisnam liberum inuidet meum? despué s añ ade: " Parece una mala construcció n latina, pero muy elegante en Accio, ya que, como sucede con uidere, tambié n con inuidere es má s correcto florem que flori. A nosotros la costumbre nos impide decirlo así el poeta tiene sus reglas y lo dice con má s audacia" . Estas son las palabras de Ciceró n, quizá s un poco meticulosas, porque entre inuideo tibi e inuideo te hay diferencias: en el primer caso falta siempre algo en inuideo tibi se sobreentiende rem aliquam, bona, o fortunam, o toda una oració n, como en inuideo tibi quod bene cantes en el segundo caso no se puede suplir nada.

          Intendo se utiliza en propiedad atribuido al arco pero es utilizado metafó ricamente en otros supuestos. En estos casos se suplirá , pues, o bien arcum, o animum, o mentem. Horacio: Si non intendis animum studiis et rebus honestis Salustio: Vbi intenderis ingenium, ualet de ahí que en el siguiente texto de las Sagradas Escrituras, Deus in adiutorium meum intende, se supla arcum o mentem.

          Irruo. Mira ruo.

          Iurare alicui o iurare per deos se sobreentiende iusiurandum Ciceró n, en Familiares 5: Magna uoce iuraui uerissimum pulcherrimumque iusiurandum Cé sar, en Guerra Civil 3: Hoc idem iurant reliqui legati e inmediatamente despué s: Atque idem omnis exercitus iurat Ciceró n, en carta a Atico: Qui denegat et iurauit morbum Ovidio, en 2 de Metamorfosis: Stygias iurauimus undas Petronio, el á rbitro de la elegancia: In uerba Eumolpi sacramentum iurauimus y en las Sagradas Escrituras: Iusiurandum quod iurauit etc., que es una traducció n literal del griego ὄρκον ὅν ὥμοσε.

          Iuuat. Mira atrá s capí tulo 1 del libro 3.

          Laboro. Ciceró n en carta a Á tico: Ad quid laboramus res romanas? Eurí pides, en Andró maca: Τί μόχθον μοχθείς, es decir: Quid laborem laboras? Ciceró n, en carta a Lé ntulo: Laboratur uehementer.

          Latro. Lucano, en libro 1: Flebile saeui latrauere canes Horacio, en 1 de Epí stolas: Ceruinam pellem latrauit in aula el mismo, en epodo 5: Senem adultero latrent Suburanae canes.

[I][II][III][IV][V][VI][VII][VIII][IX][X][XI][XII][XIII][XIV]


Copyright(c) de la versió n electró nica 2004 Carlos Cabanillas. ExtremaduraClásica.com .