III-a

 

HomeIntroducciónTexto LatinoTexto EspañolFicha

carlos.cabanillas@edu.juntaextremadura.net

[I][II][III][IV][V][VI][VII][VIII][IX][X][XI][XII][XIII][XIV]
[III-a][III-b][III-c][III-d][III-e][III-f][III-g]

Texto latino

          Bellare, es decir bellum. Homero: ἄπρεκτον τόν πόλεμον πολεμήζομεν es decir: infectum bellum bellamus. Mira pugno.

          Cadendum est in unius potestatem, escribe Ciceró n a Atico en el libro 8. Cado es, pues, transitivo, ya que este participio no viene sino de verbos pasivos, de manera que en scelus in illud non cadit se suple casum o se.

          Caleo, es decir: habeo calorem de ahí que metafó ricamente se diga calere uirginem o uirgine que en algú n momento fue transitivo lo demuestra Plauto en Cautivos: Quasi quum caletur, cocleae in occulto latent el mismo, en Truculento: Quum caletur maxime, es decir: " cuando hay calor" o " se produce calor" Terencio: Ego illius sensum pulchre caleo.

          Careo pecuniarum, es decir: habeo caritatem pecuniarum careo pecuniis, es decir: habeo caritatem a o de pecuniis que es activo lo indica el siguiente texto de Terencio, en Heantontimoroumenos: Praeterquam tui carendum quod erat. En otro tiempo se usaba frecuentemente con el acusativo expreso Nonio: " Se puede decir carere rem bonam" Turpilio: Meos parentes careo Plauto: Colum colloraria caret el mismo, en Gorgojo: Quia id quod amo careo Cé sar Escalí gero cita de Cató n: Careo pecuniam y Nebrija pone tambié n acusativo: meos careo.

          Caueo te es activo para Nebrija, pero caue tibi es neutro no es asi, sino que en caueo tibi se sobreentiende damnum o malum. Consulta metuo. Plauto, en Mostelaria: Iubet cauere malam rem prius es muy usada la frase caue tibi malum sobre ella escribió Cató n en Agricultura 5: Scabiem pecon uel iumentis caueto Ciceró n, al comienzo de Tó picos: Quum mihi meisque multa saepe cauisses y en 1 de Sobre los deberes: Et huic simile uitium in gestu motuque cauetur Ovidio escribió frigora et iurgia cauere Salustio, en Jugurta: Ita nec caueri anceps malum Suetonio, en Galba: Cauere periculum y Ciceró n: Cauere insidias et intemperantiam el mismo en 1 del Orador: Quam sit bellum cauere malum el mismo: In cauendo bello et praedicendo el mismo en carta a Á tico: Caetera quae quidem prouideri poterunt, cauebuntur en carta al mismo: O hominem cauendum mihi en carta al mismo: Fidem uobis habendam non esse, me uero cauendum.

          Cede maiori, concede praecepton, decedam furori tribunicio, decedere somno en todos estos casos se sobreentiende locum. Mira locus en el capí tulo sobre la elipsis. Plauto, en el argumento de la Asinaria: Cedit noctem filius Valerio Má ximo, libro 1, capí tulo 5: Ego uero libenter tibi meam sedem cedo así leo este texto a partir de antiguos manuscritos Ulpiano: Cedere actori supplicationes Virgilio: Cedat ius proprium regi Valerio Má ximo, libro 4: Ille cessit eam Bianti en el mismo libro: Eam prouintiam collegae cessit el mismo, en libro 5, capí tulo 7: Carissimam coniugem filio suo cedere non dubitauit. En Ciceró n se encuentran paso a paso concedi, decedi y succedi.

          Certare cum aliquo. Se sobreentiende certamen. Mira en griego μάχην μάχεσθαι, como en las Sagradas Escrituras: Bonum certamen certaui el poeta Sedigito sobre Terencio: Multas incertos certare hanc rem uidimus Horacio: Magna minorue foro si res certabitur unquam Ovidio en Metamorfosis 13: Certatam lite deorum Ambraciam a propó sito de este texto comenta neciamente Regio: " Participio formado en contra de la norma gramatical" Plauto, en Bacchides: Nunc specimen specitur, nunc certamen certatur.

          Cesso. Virgilio: Cessas in uota precesque se sobreentiende cessationem Terencio: Cessatum usque adhuc est Virgilio: Quidquid apud durae cessatum est moenia Troiae Ovidio, en Fastos 4: Cessatis in aruis. Todos ellos son participios de un verbo pasivo, y un pasivo no existirá nunca sin el correspondiente activo.

          Coeo. Virgilio: Coeant in foedera reges se sobreentiende coitionem, o mejor, societatem, ya que giros como coire societatem y coita societas son tan frecuentes en Ciceró n, que es vano repetirlos. Mira societas en el capí tulo de la elipsis.

          Coeno. Apuleyo, libro 4: Saliares se coenasse coenas crederet el mismo, en libro 9: Sacrificales epulas coenitabat.

          Collacrymo. Ciceró n, en la defensa de Sestio: Histrio casum meum toties collac'ymauit pero aquí puede faltar una preposició n y un acusativo etimoló gico.

          Commisereor. Commisereatur interitum eius, Gelio en libro 7, capí tulo 5.

          Comperendinato. Asconio lo utiliza en pasiva: Ne rursum comperendinato iudicio.

          Conclamare. Ovidio, en 13 de Metamorfosis: Conclamat socios Cé sar: Conclamare uictoriam el mismo: Conclamatur ad arma Lucano: Quum corpora nondum conclamata iacent.

          Concrepo. Mira crepo.

          Concurro. Ciceró n: Concurritur undique ad commune incendium restinguendum Horacio: Concurritur horae momento, donde se sobreentiende concursus, como sucede en curro cursum y en cursus curritur. Mira curro.

          Confligo. Claudiano: Confligitur magna ira, donde se sobreentiende conflictus Ciceró n: Confligendum puto el mismo: Caute confligendum est.

          Compluitur. Mira pluo.

          Conqueri fortunam aduersam, non lamentari decet, Ciceró n Pauperiem meam conqueror, Plauto. Frases ciceronianas son Conqueri libidines, uim, contumeliam. Mira queror.

          Coniurare. Salustio: Sed antea coniurauere pauci contra rem publicam, in quibus Catilina fuit, de qua quam uerissime potero dicam, es decir: Coniurauere coniurationem, de qua coniuratione etc. Agmina coniurata, fratres coniuratos son giros que leemos frecuentemente.

          Consulo tibi piensan que es un verbo neutro, pero falta utile o commodum, como ocurre en prospicio tibi. De ahí que se diga en pasiva: Bene tibi consulitur Ciceró n, en 7 de Epí stolas: Ego tibi ab illo consuli mallem. Mira utile en el capí tulo de la elipsis y prospicio un poco má s adelante.

          Consuesco. Lucrecio, libro 6: At nunc brachia consuescunt firmantque lacertos Columela, libro 6: Nam ubi plaustro aut aratro iuuencum consuescimus Salustio, en el discurso de Mario en Jugurta: Ita ad hoc aetatis a pueritia fui, ut omnes labores, pericula consueta habeam. Este verbo y semejantes llevan muchas veces una oració n en lugar del acusativo así en consueuisti carmina scribere. Mira insuesco.

          Contingit. Apuleyo, en El asno: Sed ut primum occursoriam potionem et incoatum gustum extremis labiis attingebat adolescens Ovidio, en 1 de Metamorfosis: Contigerat nostras infamia temporis aureis el mismo, en 2: Contigit ora sui Lactancio, libro 2: Sed tamen Cicero materiam tam copiosam et uberem strictim contigit.

          Contedere cursum, escribió Virgilio Plauto, en Cistelaria: Quis est, qui recta platea cursum huc contendit suum? Se puede leer frecuentemente contendere poplitem, tormenta, uincula.

          Contremisco. Mira metuo.

          Crepo. Horacio: Sulcos et uineta crepat mera el mismo: Si quid Stertinius ueri crepat el mismo: Quis post uma grauem militiam aut pauperiem crepet? el mismo en Odas 2: Quum populus frequens laetum theatris ter crepuit sonum Propercio, libro 3: Et manibus faustos ter crepuere sonos Marcial: Et Tartesiaca concrepat aera manu Petronio, " el á rbitro" : Et concrepans aera omnes excitauit el mismo: Timalcio lautissimus homo digitos concrepuit.

          Corruo. Mira ruo. Plauto: Ibi me corruere posse aiebas diuitias Propercio, libro 4: Vouerat et spolium corruit ille Iouis.

          Corusco. Virgilio, en Eneida 10: Strictumque coruscat mucronem en el libro 8: Duo quisque Alpina coruscant gesa manu.

          Curro. Mira concurro, decurro. Virgilio, en Eneida 5: Currit iter tutum non segnius aequore classis. Mira lo que dice Prisciano a propó sito de cursus curritur. Ciceró n, en Sobre los deberes 3: Qui stadium currit Juvenal: Curritur ad uocem iucundam Terencio: Si qua est laboriosa, ad me curritur Ciceró n, en Verrinas 7: Curritur ad praetorium Virgilio: Nec si cuncta uelim breuiter decurrere possim. Vitam decurrere, decursa uita, decurso spatio son giros frecuentes. Tambié n lo son las formas decurritur y decurrebatur. Mira sedeo.

          Decedo. Mira cedo y assurgo.

          Decet, dedecet. Ovidio, en Metamorfosis 1: Ista decent humeros gestamina nostros Estacio: Si non dedecui tua iussa Ovidio: Neque dominam motae dedecuere comae el mismo: Lacrymae decuere pudicam Salustio, en Jugurta: Quae ab imperatore decuerint, omnia suis prouisa.

          Declino. Plauto, en Aulularia: Declinaui paululum me extra uiam Ovidio, en Metamorfosis 2: Neu te dexterior tortum declinet ad anguem. Decimos declinare cursum, urbem, mala, y mala declinantur, y a malis declinare.

          Decurro. Mira curro.

          Deficio. Horacio: Animus si te non deficit aequus Ovidio: Deficior prudens artis ab arte mea Quintiliano: Aqua ciboque defecti Varró n, libro 3 de Agricultura, cap. 16: Ne deficiant animum. Decimos Deficiunt me pecuniae y mihi pecuniae. Cé sar: Quum tela militibus deficerent: se sobreentiende se.

          Dego. Ciceró n, en la defensa de Sila: Vt cum Lentulo et Catilina et Cethego foedissimam uitam et miserrimam degeret el mismo, en la defensa de Roscio: Vitam in egestate degere Catulo a Manlio: Otia parato degeret in talamo Lucrecio, libro 2: Quantisque periclis degitur hoc aeui, quodcumque est. Mira uiuo.

          Degenerare a parentibus: se sobreentiende se o genus Columela, libro 7, cap. 12: Venus canibus carpit uires animosque degenerat.

          Delinquo. Mira pecco.

          Deliro. Lactancio, en Sobre el trabajo de Dios, cap. 6: Illius enim sunt omnia, quae delirat Lucretius.

          Desino artem, escribe Ciceró n y Suetonio, en Tiberio: Artem desinituros promittentibus ueninum dedit.

[I][II][III][IV][V][VI][VII][VIII][IX][X][XI][XII][XIII][XIV]


Copyright(c) de la versió n electró nica 2004 Carlos Cabanillas. ExtremaduraClásica.com .